Milan Stašević

 

Tekovine moderne umetnosti dvadesetog veka danas još uvek živo prizivaju slike o radikalnim umetničkim pokretima koji su težili da odbace sve što je tradicionalno i zamene ga nečim što je po svaku cenu novo. Moderna umetnost, koja je u svom beskompromisnom traganju za originalnim pokušala da izvrši svojevrsni damnatio memoriae, za sobom je ostavila palimpsest koji je tek sa pojavom postmodernizma pokazao slojeve koji su se krili ispod. Povratak “velikoj umetnosti” prošlosti postao je legitiman kao citat kojim se ona smešta u nove kontekste, čime se prevrednuju ne samo njena značenja već i njen značaj.

.

U novom ciklusu slika, koji se tematski može nadovezati na ciklus “Desedimentacija”, Milan Stašević bavi se upravo odnosima i prevrednovanjem prošle umetnosti, bilo da je u pitanju ranorenesansna umetnost Pjera dela Frančeske, ili moderna umetnost koja i po duhu i po likovnom iskazu pripada poetikama dvadesetog veka, poput slikarstva Braka ili Miroa. Dovodeći u vezu ova, naizgled različita, dela, Stašević demonstrira mogućnost postojanja jednog nivoa na kojem su čak i radikalne suprotnosti sposobne da koegzistiraju. Ove slike pokazuju namernu želju autora da, otkrivajući postepeno slojeve na palimpsestu moderne umetnosti, otkrije i prikaže bogato nasleđe umetničke prošlosti i vrati na videlo onu prošlu umetnost koje su se modernisti odrekli.

.

Postavljajući slike koje su deo recentne ili davne prošlosti jedne pored drugih, on ne samo da pravi “pararelne priče” već čini da se te paralele, paradoksalno, susreću na jednom platnu. Odričući se, po prvi put, gotovo svega što bi se moglo posmatrati kao “lični pečat” ili “umetnički rukopis”, Stašević na jedan sofisticiran i, što je još zanimljivije umetnički (nasuprot teorijskom) način „slika“ – donekle možda subjektivnu, ali samim tim i sličnu pisanoj – istoriju umetnosti, pokazujući nekada gotovo nevidljive i neretko nemoguće uticaje, koji samim tim što nisu direktni ili su čak nemogući grade metaforu o sveukupnom kontinuitetu umetničkog stvaralaštva. Još jedan paradoks se sastoji u tome da je, čak i uz insistiranje umetnika na gotovo doslovnim citatima i intenciozno odricanje od sopstvenog ”autorstva” (shvaćenog u smislu modernističke težnje za originalnošću), na njegovim novim platnima moguće prepoznati karakterističan i osoben umetnički trag. Taj trag se sastoji u retkom i prepoznatljivom istrajavanju na traženju idealnih umetničkih obrazaca koji ne znaju za periode, pokrete i stilove već svoju aktuelnost potvrđuju perfekcijom likovnih odnosa, prepoznatih i “oživljenih” četkicom savremenog umetnika.

.

Sopstvenom virtuoznošću u pitanjima tehnike, teorijskom i intelektualnom potkovanošću u pitanjima istorije umetnosti i još više svojim odnosom prema tradiciji, koji se u njegovom slučaju obavezno mora odvojiti od svake konzervativnosti, Stašević se približio predstavnicima istorijske „učene umetnosti“ – arte colta, potvrđujući svojim slikarstvom postojanje jedne retke i neobične paradigme u današnjim umetničkim prilikama.

.

.Ivana Benović